بیماری پوستی لک و پیس (ویتیلیگو)
۱۰ اسفند

بیماری پوستی لک و پیس (ویتیلیگو)

بیماری پوستی لک و پیس (ویتیلیگو) چیست؟

بیماری پوستی لک و پیس  که با نام‌های ویتیلیگو و برص نیز شناخته می‌شود، یکی از عوارض اکتسابی مربوط به رنگدانه‌های پوست است که در اثر آن، سلول‌های سازنده رنگدانه (ملانوسیت‌ها) از دست می‌روند. مشخصه اصلی این بیماری، بروز لکه‌های مشخص به رنگ شیری تا سفید بر روی پوست است. بیماری لک و پیس می‌تواند از لحاظ زیبایی ظاهری، به ویژه در افرادی که پوست تیره دارند، مشکل بسیار بزرگی باشد.

چه عاملی باعث بیماری لک و پیس می‌شود؟

لک و پیس (برص) در اثر از بین رفتن یا تخریب ملانوسیت‌ها که سلول‌های تولید کننده رنگدانه ملانین در پوست هستند. به وجود می‌آید. ملانین، رنگ پوست، مو و چشم‌های انسان را تعیین می‌کند. اگر سلول‌های ملانوسیت نتوانند رنگدانه ملانین را به طور طبیعی تولید کنند. و یا تعداد آنها در بافت پوست کاهش پیدا کند، رنگ پوست به طرز پیش‌رونده‌ای به سمت سفید شدن می‌گراید.

دلیل اصلی بیماری لک و پیس (ویتیلیگو) هنوز به درستی شناخته نشده است. در حال حاضر تصور می‌شود که این عارضه در اصل یک بیماری خودایمنی سیستمیک است که منجر به بروز یک پاسخ ایمنی درونی و غیر تنظیم شده در بدن می‌شود. البته در مورد اینکه علت بیماری لک و پیس (برص) با الگوي قطعه‌ای (سگمنتال) نیز همین عامل باشد، همچنان در بین متخصصان اختلاف نظر وجود دارد. یک زمینه ژنتیکی هم برای این بیماری وجود دارد که باعث حساسیت فرد در برابر ابتلاء به آن می‌شود. این بیماری یکی از اجزاء سندرم‌های نادر ژنتیکی به شمار می‌رود. ژنی که آنزیم ملانوسیت یا همان تیروزیناز (TYR) را رمز می‌کند احتمالاً در بروز این بیماری نقش دارد.

به طور کلی در مورد علت بیماری لک و پیس (ویتیلیگو) سه نظریه مختلف وجود دارد که عبارتند از:

سلول‌های رنگدانه‌ای در اثر عملکرد غیر طبیعی سلول‌های عصبی، آسیب می‌بینند.
این بیماری ممکن است در اثر یک واکنش خودایمنی بر علیه سلول‌های رنگدانه پوست به وجود بیاید.
نظریه خود – مسمومیت (اتوتوکسیک) که بر اساس آن، سلول‌های رنگدانه، خودشان را از بین می‌برند.
در حال حاضر تحقیقات گسترده‌ای با هدف ارزیابی الگوی تغییر سایتوکین‌ها (پروتئین‌های پیغام‌بر) و نقش فولیکول‌های مو در بروز ضایعات رنگدانه‌ای در حال انجام است.

آیا استرس و فشار روحی باعث بیماری لک و پیس می‌شود؟

استرس نه تنها تحریک کننده بیماری لک و پیس (برص)، بلکه عامل تحریک اغلب بیماری‌ها به شمار می‌رود. اما به طور خاص در مورد این بیماری که علت اصلی آن مشکلات خودایمنی و وراثتی است. استرس باعث تشدید ابعاد مخرب بیماری می‌شود. البته استرس تنها عامل تشدید کننده بیماری لک و پیس نیست. بلکه این بیماری در اثر تابش آفتاب و مواجهه با مواد شیمیایی صنعتی نیز تشدید می‌شود. لک و پیس (ویتیلیگو) یک بیماری پیچیده است که هم ژن‌های معیوب و هم عوامل محیطی در بروز آن نقش دارد. سلول‌های تولید کننده رنگدانه که ملانوسیت نام دارند. در اثر تنش‌های روحی حساسیت بیشتری نسبت به مواد شیمیایی مخرب پیدا می‌کند. افراد مبتلا به بیماری لک و پیس دریافته‌اند که استرس و فشار روحی باعث افزایش تعداد لکه‌های سفید بر روی پوست آنها می‌شود.

پیشنهاد مطالعه
با انواع خال های پوستی آشنا شوید

‌علائم بالینی بیماری لک و پیس چیست؟

بیماری لک و پیس (برص) می‌تواند تمامی قسمت‌های بدن را درگیر نماید. از دست رفتن کامل رنگدانه‌های پوست می‌تواند باعث به وجود آمدن یک لکه مجزا بر روی پوست شود. و یا چندین لکه متعدد را در نقاط مختلف بدن به وجود آورد. لکه‌ها و خال‌های سفید رنگ کوچک که در اثر این بیماری به وجود می‌آیند. را گاهی اوقات با عنوان “لکه‌های شبیه به کاغذ رنگی” می‌شناسند.

مشخصه‌های اصلی این بیماری عبارت است از:

علائم این بیماری بیشتر در قسمت‌های نمایان بدن (صورت، گردن، پلک‌ها، سوراخ بینی، نوک انگشتان و پنجه پا)، نواحی تاشونده بدن (زیر بغل، بیخ کشاله ران)، نوک پستان‌ها، ناف، لب‌ها و اندام تناسلی ظاهر می‌شود.
لکه‌های لک و پیس در محل آسیب‌دیدگی‌ها و عوارض پوستی (بریدگی‌ها، خراشیدگی‌ها، سوختگی‌های ناشی از حرارت و نور آفتاب) بیشتر به وجود می‌آید. این خاصیت بیماری لک و پیس (برص) را اصطلاحاً با عنوان پدیده کوبنر می‌شناسند.
گاهی از اوقات بروز علائم لک و پیس به دنبال تنش‌های روحی شروع می‌شود.

در بعضی از موارد، لکه‌های لک و پیس (ویتیلیگو) به صورت چند خال تیره که هاله روشنی در اطراف آن وجود دارد، شروع می‌شود.
لک و پیس (برص) ممکن است باعث بی‌رنگ شدن موها در قسمت پوست سر، ابروها، مژه‌ها و سطح بدن نیز بشود. موهای سفیدی که در اثر این بیماری به وجود می‌آید را “لکوتریکیا” یا “پلیوزیس” می‌نامند.
رنگ شبکیه چشم هم ممکن است در اثر این بیماری تغییر کند، اما در رنگ عنبیه تغییری به وجود نمی‌آید.

رنگ حاشیه لکه‌های سفید رنگی که در اثر بیماری لک و پیس به وجود می‌آیند، می‌تواند متغیر و به یکی از حالت‌های زیر باشد:

پیشنهاد مطالعه
مزوتراپی چربی چیست؟

معمولاً رنگ حاشیه لکه‌ها همرنگ با پوست سالم است، اما در بعضی از موارد، رنگ آن روشن‌تر یا تیره‌تر از پوست می‌شود.
در بعضی از موارد، سایه‌ای متشکل از سه رنگ هاله مانند در اطراف لکه‌ها تشکیل می‌شود که به آن اصطلاحاً لک و پیس (ویتیلیگو) سه‌رنگی یا تری‌کروم گفته می‌شود. در موارد بسیار نادری هم ممکن است این سایه از ۴ رنگ (سفید، قهوه‌ای روشن، قهوه‌ای تیره و رنگ اصلی پوست) تشکیل شده باشد.
گاهی از اوقات در اطراف هر یک از لکه‌های لک و پیس (برص)، یک مرز مشخص به رنگ قرمز آتشی وجود دارد.

متخصص پوست اصفهان | بیماری پوستی لک و پیس (ویتیلیگو)


بیشتر بدانید : درمان آکنه و انواع آن


شدت علائم بیماری لک و پیس (برص) در افراد مختلف متفاوت است. همچنین هیچ راهکار شناخته شده‌ای برای پیش‌بینی مقدار رنگدانه‌ای که در هر فرد از دست خواهد رفت و یا سرعت از بین رفتن آن، وجود ندارد.

علائم لک و پیس در افرادی که رنگ پوست آنها به طور طبیعی تیره است. مشخص‌تر و نمایان‌تر مي‌باشد.
بیماری لک و پیس (برص) ممکن است به مدت چند ماه در نقاط مختلف بدن پیشرفت کند. و سپس پیشرفت آن متوقف شود.
ممکن است رنگ بعضی از لکه‌های ناشی از این بیماری به طور خود به خود تغییر کند. و يا به حالت طبيعي بازگردد. مثلاً لکه‌هاي قهوه‌اي رنگي در محل فوليکول‌هاي مو به وجود مي‌آيد. و يا اندازه کلي لکه‌هاي سفيد رنگ کوچکتر مي‌شود.
گاهي اوقات ممکن است بعضي از لکه‌هاي اين بيماري در آينده دوباره شروع به پيشرفت و بزرگ شدن کنند.

چرخه‌هاي متوالي از دست رفتن رنگدانه‌هاي پوستي و ثابت شدن تغييرات، ممکن است به طور نامحدودي ادامه پيدا کند.
افرادي که رنگ پوست روشن دارند، معمولاً علائم از دست رفتن رنگدانه‌هاي پوست خود را بيشتر در فصل تابستان مشاهده مي‌کنند. زيرا در تابستان رنگ طبيعي پوست به خاطر نور خورشيد کمي تيره‌تر مي‌شود و اختلاف رنگ آن با لکه‌هاي سفيد ناشي از لک و پيس، مشخص‌تر خواهد شد.
در برخي از موارد اين بيماري مشاهده شده است که رنگدانه‌ها در پوست تمام سطح بدن از بين مي‌رود.

بيماري لک و پيس چگونه طبقه‌بندي مي‌شود؟

بيماري لک و پيس را مي‌توان بر اساس عوامل کلينيکي، ژنتيکي، آسيب‌شناختي زيستي (پاتوبيولوژيکي)، شدت فراگیری (اپیدمیولوژی) و ویژگی‌های مولکولی آن طبقه‌بندی نمود.

لک و پیس غیر قطعه‌ای

این حالت از بیماری به صورت متقارن در دو طرف بدن ظاهر می‌شود و توزیع لکه‌هاي آن در دو طرف یکسان است. علائم آن می‌تواند به صورت پایدار یا غیر پایدار باشد.

پیشنهاد مطالعه
لیزر و درمان بیماری های پوستی(بخش دوم)

در ۹۰ درصد از موارد، به شکل لکه‌های سفید رنگ مجزا می‌باشد.
لکه‌ها غالباً مرز نامنظم دارند.
در افراد جوان بروز می‌کند.
بعد از سال اول به حالت پایدار و ثابت در می‌آید.
بر روی پوست حالت موزائیک (با الگوی بلاشکو، درماتومی، فیلوئیدی یا برگی شکل، شطرنجی) به وجود می‌آید.

لک و پیس ترکیبی

در موارد نادری ممکن است ترکیبی از الگوهای غیر قطعه‌ای و قطعه‌ای در یک فرد به وجود بیاید.

لک و پیس طبقه‌بندی نشده

این بیماری در مراحل اولیه بروز آن، هنوز طبقه‌‌بندی نشده است.

بیماری لک و پیس چگونه تشخیص داده می‌شود؟

لک و پیس یک بیماری با قابلیت تشخیص کلینیکی است. و برای تشخیص آن به انجام هیچ آزمایشی نیاز نیست. لکه‌های سفید ناشی از این بیماری را می‌توان در زیر نور لامپ‌های مخصوص معاینه (لامپ وود یا نور سیاه) با سهولت بیشتری مشاهده کرد.

در بعضی از موارد ممکن است برای تشخیص این بیماری، نمونه‌برداری از پوست انجام شود. این نمونه‌برداری به ویژه در مراحل اولیه بیماری لک و پیس (برص) و یا در مورد لک و پیس‌های التهابی که واکنش‌های لنفاوی همراه با آن مشاهده می‌شود، انجام می‌گیرد. در زمان معاینه، سلول‌های تولید کننده رنگدانه (ملانوسیت‌ها) و رنگدانه‌های اپیدرمی در محل لکه‌هایی که در اثر این بیماری به وجود آمده باشند، مشاهده نمی‌شوند.

ممکن است به منظور ارزیابی احتمال وجود سایر بیماری‌های خودایمنی یا سندرم‌های پلی‌گلاندولار، آزمایش‌های مربوط به خون از قبیل عملکرد تیروئید، مقدار ویتامین B12 و صفحه خود – آنتی بادی نیز انجام شود.

عکس‌ها برای ثبت میزان پیشرفت بیماری لک و پیس (برص) و تحت نظر داشتن وضعیت بیمار، مناسب است. ممکن است از عکس‌های دیجیتالی سریالی برای پیگیری مراحل این بیماری استفاده شود. شدت پیشرفت این بیماری را می‌توان بر اساس مساحت ناحیه‌ای از پوست که دچار تغییر رنگ شده است، درجه‌بندی و ثبت نمود.

 


دکتر ابوالفضل جویا

متخصص پوست اصفهان

جهت مشاهده پیج اینستاگرام دکتر ابوالفضل جویا متخصص پوست و مو اصفهان کلیک کنید.

بیشتر بخوانید  :

مزایای بوتاکس زیر بغل

راکوتان و ریزش مو

مزوتراپی و ریزش مو

کوکتل های درمانی چیست؟

کرونا و ریزش مو

بیماری پوستی میلیا چیست؟ | علل، علائم

روش های درمان میلیا

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *